Farklı tuz konsantrasyonu ve su stresinin domates üzerindeki etkileri

Abstract

Domates, dünyada en çok üretilen, tüketilen ve ticareti yapılan tarım ürünlerinin başında gelmektedir. İnsan sağlığı açısından önemli yararları olan vitamin ve mineraller içermektedir. Bitki verimi açısından su noksanlığı önemli bir faktör oluşturmaktadır. Domates yüksek miktarda su ihtiyacı isteyen bir üründür ve fide döneminden meyve olum dönemine kadar sulanması gerekmektedir. Bitkilerde tuz stresi, üretimi etkileyen önemli kısıtlayıcı çevresel bir faktördür. Çalışma Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde, iklim odalarında 3 tekerrürlü ve her saksıda 2 bitki olacak şekilde dikim yapılmıştır. Çalışma dönemi boyunca iklim odasının sıcaklık değerleri 23:17 C (Gündüz: Gece), %55-60 nemli ortamda ve 8000 lüx ışık şiddeti altında tutulmuştur. Çalışmada; %25 sulama, %50 sulama, %75 sulama, %100 sulama, %125 sulama, %150 sulama, %175 sulama, %200 sulama, 50 mM tuz, 100 mM tuz ve 150 mM tuz olmak üzere 11 farklı sulama düzeyinden oluşmuştur. Böylece M19 F1 domates bitki çeşidinin genç-erken dönemden itibaren kuraklık, tuz ve su stresi (fazla su düzeyi) uygulanarak, su stresinin yaprak ve köklerde gösterdiği tepkilerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada; yapraklarda morfolojik zararlanma (skala), yaprak sayısı (adet), gövde çapı (mm), yaprak alanı (cm²), yaprak oransal su içeriği (%), yaprak yaş ve kuru ağırlığı (g), yaprak klorofil yoğunluğu (SPAD), bitki boyu (cm), yaprak ve köklerin besin elementlerinden potasyum (K) ve kalsiyum (Ca) oranları analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda %100, %125 ve %150 sulama düzeylerinde; yaprak sayısı, gövde çapı, yaprak alanı, skala değeri, kuru ağırlık oranı ve yaprak oransal su içeriği oranında olumlu sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Kuraklık ve tuz stresi altında kalan kontrol bitkilerinde ise bitki gelişimi bakımında zayıf ve olumsuz sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Uygulamamızda, kuraklık, tuz ve su stresi (fazla su düzeyi) altındaki M19 F1 domates bitki çeşidinin, kuraklığa maruz kalan bitkiler klorofil içeriğinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızdaki yeşil aksamdaki potasyum (K) oranlarına bakıldığında, en yüksek orana Tuz 150 mM sulama sulama düzeyinde %7.51 olarak tespit edilmişken En düşük K oranı %200 sulama düzeyinde %3.60 olarak tespit edilmiş olup sonuçlar istatistikî yönden önemli bulunmuştur. Domates bitkisinin, yeşil ve kök aksamındaki kalsiyum (Ca) oranı ise %100, %125, %150 sulama düzeyindeki kontrol bitkilerde daha fazla biriktiği tespit edilmiştir. Uygulamamızda olduğu gibi bitkiler için suyun ne kadar önemli olduğu bilinmekle birlikte, özelikle bitkinin genç oluşum erken döneminde bitkilere verilecek suyun büyük bir önem taşımaktadır.

Domates, dünyada en çok üretilen, tüketilen ve ticareti yapılan tarım ürünlerinin başında gelmektedir. İnsan sağlığı açısından önemli yararları olan vitamin ve mineraller içermektedir. Bitki verimi açısından su noksanlığı önemli bir faktör oluşturmaktadır. Domates yüksek miktarda su ihtiyacı isteyen bir üründür ve fide döneminden meyve olum dönemine kadar sulanması gerekmektedir. Bitkilerde tuz stresi, üretimi etkileyen önemli kısıtlayıcı çevresel bir faktördür. Çalışma Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde, iklim odalarında 3 tekerrürlü ve her saksıda 2 bitki olacak şekilde dikim yapılmıştır. Çalışma dönemi boyunca iklim odasının sıcaklık değerleri 23:17 C (Gündüz: Gece), %55-60 nemli ortamda ve 8000 lüx ışık şiddeti altında tutulmuştur. Çalışmada; %25 sulama, %50 sulama, %75 sulama, %100 sulama, %125 sulama, %150 sulama, %175 sulama, %200 sulama, 50 mM tuz, 100 mM tuz ve 150 mM tuz olmak üzere 11 farklı sulama düzeyinden oluşmuştur. Böylece M19 F1 domates bitki çeşidinin genç-erken dönemden itibaren kuraklık, tuz ve su stresi (fazla su düzeyi) uygulanarak, su stresinin yaprak ve köklerde gösterdiği tepkilerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada; yapraklarda morfolojik zararlanma (skala), yaprak sayısı (adet), gövde çapı (mm), yaprak alanı (cm²), yaprak oransal su içeriği (%), yaprak yaş ve kuru ağırlığı (g), yaprak klorofil yoğunluğu (SPAD), bitki boyu (cm), yaprak ve köklerin besin elementlerinden potasyum (K) ve kalsiyum (Ca) oranları analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda %100, %125 ve %150 sulama düzeylerinde; yaprak sayısı, gövde çapı, yaprak alanı, skala değeri, kuru ağırlık oranı ve yaprak oransal su içeriği oranında olumlu sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Kuraklık ve tuz stresi altında kalan kontrol bitkilerinde ise bitki gelişimi bakımında zayıf ve olumsuz sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Uygulamamızda, kuraklık, tuz ve su stresi (fazla su düzeyi) altındaki M19 F1 domates bitki çeşidinin, kuraklığa maruz kalan bitkiler klorofil içeriğinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızdaki yeşil aksamdaki potasyum (K) oranlarına bakıldığında, en yüksek orana Tuz 150 mM sulama sulama düzeyinde %7.51 olarak tespit edilmişken En düşük K oranı %200 sulama düzeyinde %3.60 olarak tespit edilmiş olup sonuçlar istatistikî yönden önemli bulunmuştur. Domates bitkisinin, yeşil ve kök aksamındaki kalsiyum (Ca) oranı ise %100, %125, %150 sulama düzeyindeki kontrol bitkilerde daha fazla biriktiği tespit edilmiştir. Uygulamamızda olduğu gibi bitkiler için suyun ne kadar önemli olduğu bilinmekle birlikte, özelikle bitkinin genç oluşum erken döneminde bitkilere verilecek suyun büyük bir önem taşımaktadır.