Ğ-v-y Kökü Üzerine Morfolojik ve Semantik Bir İnceleme - Tekın, Ahmet; Tekin, Mahmut (My University, 2023)
Toplumsal bir olgu olan dil tıpkı canlı bir organizma gibi doğar, serpilir, gelişir, zenginleşir, değişir ve zayıflar. Kuşaktan kuşağa farklı koşullar içinde gerçekleşen bu durum toplumların sözcük dağarcıklarına da etki eder. Nitekim bazı sözcükler göndergenin yok olmasıyla kullanımdan çıkarken, bazıları anlam kaymasına uğrar, söz varlığına yeni sesler eklenir. Buna ilaveten belirli bir zamanda belirli bir anlamda kullanılan bir kelime, başka bir zamanda farklı bir anlamda kullanılabilmekte hatta zıt bir anlam dahi kazanabilmektedir. Bu değişimin nedenleri arasında nüfus hareketleri, göçler, savaşlar, ticari ilişkilerin gelişmesi, yeni siyasal koşullar, bilimsel ve teknik alandaki dönüşümler gibi etkenler zikredilebilir. Bu husus bütün diller için olduğu gibi Arapça için de geçerlidir. Dolayısıyla Arapçadaki kelimelerde de değişim söz konusu olmaktadır. Bu bakımdan Arapça bir sözcük öbeğini anlamlandırmak için bütün bu hususları göz önünde bulundurarak barındırdığı kelimelerin hem etimolojik hem de morfolojik açıdan analiz edilmesi, sözlük anlamları ortaya konduktan sonra kronolojik olarak Câhilîye ve İslam dönemlerinde kullanım durumları ve anlam çerçevesinin net bir biçimde ortaya konulması gerekmektedir. Bunu yaparken sadece sözcüğün anlamını oluşturan kök manaya inmekle yetinmeyip, aynı zamanda kelimenin kök anlamından hareketle tarihî süreçte anlam hareketliliğinin analizini yapmak, kelime ve türevlerinde esas manayı aramak gerekmektedir. Bu çalışmada ğ-v-y kelimesinin izi sürülerek teorik çerçevesi ve etimolojik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Bu bağlamda ğ-v-y kelimesinin kökü araştırılmış, klasik ve modern Arapça sözlüklerden istifade edilerek bu kökten türeyen isim ve fiillerin semantik analizi yapılmıştır. Ğ-v-y kelimesinin anlam sahasını net olarak belirlemek için ayrıca yakın ve uzak anlamlı sözcükler ele alınmıştır. Bununla birlikte ğ-v-y kökü ve türevlerinin Câhilîye Dönemi şiirlerinde, Kur’ân’da ve hadislerde kullanıldığı manalar ortaya çıkarılmıştır.
Keywords: Kur’ân; morfoloji; Arapça; semantik; Arap şiiri; Ğ-v-y Kökü