LGS ve YKS Sınavlarına Hazırlık Sürecinde Olan Öğrencilerin Sınav Kaygısı ile Dinî Başa Çıkma Türleri Arasındaki İlişki Üzerine Nicel Bir Araştırma - Emre, Yusuf (My University, 2025)
Türk eğitim sisteminde sınavlar genellikle ‘tanımak ve yerleştirmek’, ‘biçimlendirmek ve yetiştirmek’ ve ‘düzey belirlemek’ amacıyla yapılmaktadır. Ülkemizde özellikle tanımak ve yerleştirmek amacıyla yapılan LGS ve YKS isimli sınavlar, öğrencilerin nasıl bir eğitim alacakları ve hangi mesleğe sahip olacaklarını belirleyen sınavlar olması açısından kritiktir. Bu sınavların eğitim hayatı için belirleyici konumları ve gerek öğrencilerin gerekse ebeveynlerin beklentileri sınav kaygısını etkilemektedir. Sınav kaygısının kontrol edilememesi sınav başarısını olumsuz etkilemektedir. Sınav kaygısının düşük olması motivasyonu düşürmekte, yüksek olması ise odaklanma ve bilişsel esnekliğe zarar verebilmektedir. Bu noktada sınav kaygısının optimum seviyede tutulması öğrencilerin başarısı adına önem arz etmektedir. Ruh sağlığı çalışmalarından hareketle dinî desteğin kaygı seviyesini kontrol etmede olumlu etkilerinin olduğu bilinmektedir. Buradan hareketle dinî başa çıkma biçimlerinin sınav kaygısıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Zira dinî inanç ve pratikler, öğrencilerin kaygı seviyelerini azaltmalarına yardımcı olabilecek dinamiklere sahiptir. Örneğin, Tanrı’ya sığınma, dua etme ve sabretme öğrencilerin stres düzeyini kontrol etmelerine yardımcı olabilir. Bu tür pratikler, öğrencilerin sınav öncesinde ve sırasında kendilerini daha az stresli hissetmelerini ve daha iyi odaklanmalarını sağlayabilir. Diğer taraftan, öğrencilerin sınava dair kaygı ve endişelerini olumsuz dinî yüklemelerle ifade etmeleri sınav kaygısını artırabilmektedir. Bu araştırma, LGS ve YKS öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyleri ve dinî başa çıkma biçimleri arasındaki ilişkilerin incelenmesini konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı, dinî başa çıkma biçimlerinden olan pozitif dinî başa çıkma ve negatif dinî başa çıkma yöntemlerinin sınav kaygısı düzeyi ile herhangi bir ilişkiye sahip olup olmadığını belirlemek, varsa bu ilişkinin ne yönde gerçekleştiğini tespit etmek ve literatüre katkı sağlamaktır. Aynı zamanda, eğitimciler ve psikolojik danışmanlar için sınav kaygısıyla başa çıkmada kullanılabilecek yeni yaklaşımların geliştirilmesine yönelik ipuçları sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırma, nicel araştırma desenlerinden biri olan ilişkisel tarama modeli kapsamında tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Şırnak ili merkez ilçesinde sınavlara hazırlanan 112’si erkek, 226’sı kız olmak üzere toplamda 338 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmada öğrencilerin sınav kaygısı düzeyini tespit etmek için 2007 yılında Driscoll tarafından geliştirilen ve 2009 yılında Totan ve Yavuz tarafından Türkçe’ye çevrilen Westside Sınav Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Dinî başa çıkma yöntemleri hakkında bilgi toplamak için Abu-Raiya, Pargament, Mahoney ve Stein tarafından 2008 yılında geliştirilmiş ve Ekşi ve Sayın tarafından 2016 yılında Türkçe’ye uyarlanmış olan Dinî Başa Çıkma Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma verileri anket aracılığı ile yüz yüze toplanmış, verilerin analiz sürecinde SPSS 21 programından faydalanılmıştır. Araştırmanın hipotezlerinin sınanması için tek yönlü ANOVA testi, t-testi ve Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Bulgular, LGS ve YKS’ye hazırlanan öğrencilerin sınav kaygısı düzeyinin orta seviyenin üzerinde olduğunu göstermiştir. Diğer taraftan öğrencilerin sınav kaygısı düzeylerinin, kullandıkları dinî başa çıkma yöntemleriyle anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu bulgulanmıştır. Buna göre negatif dinî başa çıkma ile sınav kaygısı arasında pozitif yönde anlamlılık seviyesine ulaşan ilişki tespit edilmiştir. Pozitif dinî başa çıkma ile sınav kaygısı arasında anlamlılık seviyesine ulaşan bir ilişki olmadığı anlaşılmıştır. Sınavla ilgili olumsuz dinî yükleme yapma, sınav kaygısını artırmış, dua etme, Tanrı’ya sığınma, sabretme gibi pozitif dinî başa çıkma etkinlikleri, sınav kaygısı ile ilişkili çıkmamıştır. Kız öğrenciler erkekler öğrencilerden daha fazla sınav kaygısı yaşadıklarını bildirmişlerdir. Ayrıca 12. sınıf öğrencileri 8. sınıf öğrencilere göre daha fazla pozitif dinî başa çıkma türünü kullanmışlardır.
Keywords: Din Psikolojisi; Sınav Kaygısı; Dinî Başa Çıkma; Dua Etme