ŞIRNAK İLİ ELMA (MALUS DOMESTİCA BARK. (ROSACEAE)) ALANLARINDA BULUNAN ZARARLI VE YARARLI ARTHROPOD TÜRLERİNİN BELİRLENMESİ - Ayaz, Tarkan (Şırnak Üniversitesi, 2021)
Ülkemizde yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan elma, ekonomik olarak en önemli meyve türleri arasında yer almaktadır. Yıldan yıla ekim alanları artan elma türlerinin Şırnak ilindeki potansiyeli de her geçen yıl artmaktadır. Bununla birlikte zararlı böcekler tarafından meydana gelen ekonomik kayıplarda artmaktadır. Bu nedenle Şırnak ilinde elma yetiştiriciliğinin yapıldığı Beytüşşebap, Cizre, İdil ve Uludere ilçelerinde, zararlı ve yararlı arthropod türlerinin belirlemek için 2019-2020 yılları arasında çalışma yürütülmüştür. Türleri belirlemek için yapılan çalışmalarda; sürgün alma, gözle kontrol, darbe yöntemi, eşeysel çekici tuzak yöntemi ve kültüre alma metotları kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 16 zararlı böcek türü ile 11 yararlı böcek türü tespit edilmiştir. Tespit edilen bu zararlı türlerden Cydia pomonella L., Archips rosana L. (Lepidoptera.: Tortricidae), Aphis pomi Deg.(Hemiptera: Aphididae), Tropinota (Epicometis) hirta Poda (Coleoptera: Scarabaeidae) ve Tetranychus urticae Koch.(Acarina: Tetranychidae)’nin diğer türlere oranla daha yaygın ve yoğun olarak bulunduğu görülmüştür. Yararlı böcek türlerine bakıldığında ise Coccinella semtempunctata Linnaeus, Chrysoperla carnea Stephens (Neuroptera: Chrysopidae), Eupeodes corollae Fabricius (Diptera: Syrphidae) ve Apanteles sp. (Hymenoptera: Braconidae) en fazla görülen yararlı türler olarak belirlenmiştir. Zararlı türlerden önemli olan Elma içkurdu (C. pomonella) erginlerinin mayıs-eylül ayları arasında, elma yeşil yaprakbiti (A. pomi) ergin ve nimflerinin nisan-ekim ayları arasında, Baklazınnı (T. hirta) erginlerinin nisan ve İkinoktalı kırmızıörümcek (T. urticae) ergin ve nimflerinin ise mayıs-ekim döneminde olduğu belirlenmiştir.