Ahlakın Altın Kuralına Dair Psikogelişimsel Bir Açımlama

Abstract

Genellikle ahlâkın altın kuralı olarak adlandırılan, başkalarına kendisine davranılmasını istediği gibi davranma ilkesi, çeşitli kültürlerde ve zaman dilimlerinde yaygın olarak kabul gören bir kriterdir. Bu kriter, ahlâkî ilkelerin etkinliğine ilişkin avantajlar sağlamaktadır. Altın kural, başkalarının duygularını ve bakış açılarını dikkate almaya sevk ederek empati geliştirmeyi teşvik etmekte, kişiler arası ilişkileri geliştirmekte ve nezaket kültürüne zemin hazırlamaktadır. Sosyal ilişkilerde geçerli olan birçok kural arasında genellikle “altın” kural olarak adlandırılsa da bu ilkede yer alan karşılıklılık beklentisini kabul etmek önemlidir. Nitekim kural, daha çok empati vurgusuyla bilinse de ahlâkî gelişimin belirli evrelerinde karşılıklılık motivasyonları içermektedir. Literatürde altın kural ve ahlâkî gelişim üzerine birçok araştırma bulunmasına rağmen, altın kuralın ahlâkî gelişim evrelerinde farklı motivasyonlarla benimsenebileceğine dair spesifik bir araştırma tespit edilmemiştir. Bu araştırmada, ahlâkî gelişim evrelerinde altın kuralın nasıl konumlandırılabileceği incelenerek, psiko-gelişimsel açıdan kuralın kapsamının teorik olarak analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Ahlâkî gelişim yolculuğu tipik olarak benmerkezcilikten özgeciliğe doğru geçiş göstermektedir. Başlangıçta, ahlâkî davranışlar büyük ölçüde kişisel çıkarlar tarafından yönlendirilmekte; ancak ahlâkî karakter geliştikçe, karşılık beklentisinden bağımsız olarak var olan özgeci motivasyonlar giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu bağlamda araştırmanın temel vargısı, altın kuralın doğasında bulunan empati vurgusunun, daha yüksek düzeyde ahlâkî olgunluğa ulaşmış bireyler ve topluluklar için daha geçerli olduğu, ahlâkî açıdan daha az gelişmiş olanların ise karşılıklılığa daha fazla odaklanma eğiliminde olduğudur.