İslam Hukukunda Maksudun Aksi ile Muamele Kaidesi ve Fıkhî Uygulamaları

Abstract

Kaide, fıkhî farklı konulardan oluşan ve belli bir mânada buluşan tikel meseleleri kapsayan tümel kurallardır. Kavâid literatürü fıkhın tedvin sürecinden sonra olgunlaşma dönemiyle birlikte oluşmaya başlamıştır. Amaç, aynı mânada buluşan farklı konulardan meseleler hakkında genel açıklamalar yapmak suretiyle fıkhî sorunlara çözüm bulma yollarını kolaylaştırmaktır. Araştırmamızda mükellefin eylemleri maksatları açısından incelenmiş ve kötü niyeti gösteren herhangi bir eylem yahut söylem tespiti durumunda kastın aksi ile muamele kaidesinin işletilmesi üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda kaidenin mahiyetine ve yaptırım içeren bazı uygulamalara değinilmiştir. Bu konuda ilk akla gelen örnek murisini öldüren kişinin miras hakkından mahrum bırakılmasıdır.