Tâhir b. Âşûr’un et-Tahrîr ve’t-Tenvîr İsimli Tefsirinde Klasik İsrâiliyata Yaklaşımlar

Abstract

Genel anlamda “yabancı men?eli rivayetler” ?eklinde nitelendirilebilecek olan isrâilî rivayetler, tefsire zenginlik katan bir imkân mı, yoksa kendisinden uzak durulması gereken zararlı malzemeler midir? Bu, ?slam?ın ilk dönemlerinden günümüze kadar, daha çok tefsir disiplini çerçevesinde tartı?ılıp leh ve aleyhinde farklı görü?lerin dile getirildiği muhataralı bir konu olmu?tur. Özellikle Yahudi ve Hıristiyan din ve kültürünün baskın olduğu bu rivayet malzemesi, erken dönem tefsir literatüründe özellikle Kur?an kıssalarının tefsirinde önemli bir bilgi kaynağı olarak kullanılmı?tır. Ancak isrâiliyat, sonraki dönemlerde dinin özünü bozan zararlı bilgiler olarak telakki edilmi?, günümüze kadar uzanan süreçte gittikçe artan oranlarda tenkit edilmi?, bununla birlikte tamamen terk edilememi?tir. Çağda? tefsirlerde isrâilî rivayetler bazı dönemsel faktörlerin de etkisiyle daha önce hiç olmadığı kadar çok boyutlu bir tenkide tabi tutulmu?tur. Çağda? müfessirlerden biri olan Tâhir b. Â?ûr?un (1879-1973) et-Tahrîr ve’t-Tenvîr isimli tefsiri, isrâilî rivayetlere olan yakla?ımlarıyla dikkatleri çekmektedir. Onun tefsirinde bu rivayet malzemesinin bir kısmı belli kriterler çerçevesinde kabul edilerek kullanılmı?ken bir kısmı da yine belli kriterler çerçevesinde tenkit edilerek reddedilmi?tir. Çalı?mada müellifin bu konuda gözettiği kriterlerin tespit edilmesi amaçlanmı?, özellikle çağda? dönemde ciddi bir sorun olarak sıklıkla gündeme gelen bu mevzu, ?bn Â?ûr?un algısı ve pratik uygulamaları üzerinden irdelenerek problemin çözümüne ı?ık tutulmaya çalı?ılmı?tır. Müfessirin, ağırlıklı olarak isrâilî rivayet malzemesini tenkit etmi? olsa da bu konuda genelleyici bir tutuma sahip olmadığı, belli kriterler çerçevesinde ondan istifade ederek tefsirde bir imkâna dönü?türdüğü görülmü?tür. Onun özgüven sıkıntısı ya?amadan konuyla ilgili sorunları a?ma noktasında örneklik te?kil ettiğini ifade etmek mümkündür.