Mîrzâ Mahdûm’a Göre İmâmiyye Şîası’nda Ta‘n ve La‘n

Abstract

Bu araştırma, Safevîler ve Osmanlılar döneminde yaşayan Mîrzâ Mahdûm’u (öl. 996/1587) ve İmâmiyye Şîası’nın inancı açısından büyük öneme sahip olan ta‘n (sövme) ve la‘n (lanetleme) konusunu ele almaktadır. Çalışmanın kapsamı, sövme ve lanetleme ile sınırlıdır. Bu çalışma, Mahdûm’un kendi zamanında İmâmiyye’nin ta‘n ve la‘nı nasıl algıladıklarını ve onun bu topluluğun konuya dair görüşlerine karşı nasıl bir tutum sergilediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Her ne kadar bu alanda çalışma yapan araştırmacılar olsa da Sünnî müellif Mîrzâ Mahdûm’un konu hakkında farklı fikirlerini Kitâbu’n-Nevâkid li-Zuhûri’r-Ravâfid adlı reddiye türü eserinde ortaya koyması önem arz etmektedir. Ayrıca, kendi zamanındaki itikâdî ve fıkhî meselelere yaptığı atıflar, İslâm düşünce tarihi açısından önemli verileri bu değerli eseriyle günümüze taşıması bakımından araştırmanın önemini artırmaktadır. Bu çalışma nitel bir araştırma olup nitel araştırma modellerinden biri olan doküman analizi yöntemiyle ele alınmıştır. Doküman analizi modeliyle İmâmiyye Şîası’nın sövme ve lanetlemeyi nasıl algıladıkları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yöntem doğrultusunda, gerekli veriler doküman taraması tekniğiyle elde edilmiş, ardından ilgili dokümanlar derlenerek, elde edilen malzeme veri analizi kapsamında betimsel analiz ve içerik analizi kullanılarak incelenmiştir. Konu, tarihsel, sosyolojik ve mezhepsel bakış açılarıyla değerlendirilmiştir.