Kayıt dışı ekonomi: Ekonomik etkileri ve vergi ahlakı boyutu

Abstract

Kayıt dışı ekonomi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin çoğunluğunda vergi gelirlerinde önemli kayıplara yol açtığı için ekonomik bir sorun olarak görülmektedir. Dolayısıyla ülkeler bu vergi geliri kayıplarını önlemek amacıyla çeşitli çalışmalar yürütmektedirler. Ayrıca, kayıt dışı ekonomiye sebep olan faktörler çeşitli yaklaşımlara göre de açıklanmaktadır. Bu yaklaşımların ortak özelliği kayıt dışı ekonominin sebeplerini vergi oranlarının yüksek olması ve denetimlerin yetersizliği gibi ekonomik ve idari faktörlere bağlamalarıdır. Kayıt dışı ekonominin sadece ekonomik ve idari faktörlerle açıklanamaması, son zamanlarda kayıt dışı ekonominin sosyal ve psikolojik olarak pek çok açıdan incelenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda çalışmanın amacı, kayıt dışı ekonominin sosyal ve psikolojik yönlerini vergi ahlakı boyutu çerçevesinde incelemektir. Bu amaçla, kayıt dışı ekonomi ve vergi ahlakı arasındaki ilişki 27 ülke için 1999-2014 dönemi, 43 ülke için 2005-2014 dönemi ve 30 ülke için 2010-2014 dönemi olarak üç ayrı ülke grubu ve üç ayrı dönem için Spearman Sıra Korelasyonu yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak, 27 ülke ve 43 ülke için yapılan analizlere göre, kayıt dışı ekonomi ve vergi ahlakı arasında anlamlı bir korelasyon ilişkisine rastlanmamıştır. Ayrıca, 30 ülke için kayıt dışı ekonomi ve vergi ahlakı arasında orta düzeyde pozitif bir korelasyon ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.