Rebî' b. Sabîh (ö.160/777) ve hadis rivayetindeki yeri

Abstract

İlk asırlarda hadis ilmi ile uğraşan birçok âlim yetişmiştir. Bu âlimler Sahabe ve Tabîûn dönemlerinde olduğu gibi Tebe-i Tabiîn döneminde de hadise gerekli olan önemi vermişlerdir. Bizim de çalışmamızda, üçüncü tabaka olan Tebe-i Tabiin muhaddislerinden Rebî' b. Sabîh'in hadis rivayetindeki yeri araştırılmıştır. Hadislerin günümüze ulaşmasında önemli katkıları bulunan Rebî' b. Sabîh ilk mûsânniflerden kabul edilmektedir. Bu asırda muhaddisler, yaşadıkları şehirlerde tasnif faaliyetlerinde bulunmuş ve meşhur olmuşlardır. Rebî' b. Sabîh de Basra'da tasnif faaliyetlerinde bulunmuştur. Araştırmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı, önemi, kaynakları ve metodu üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde, Rebî b. Sabîh'i daha iyi tanımamıza yardımcı olması için onun yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve ilmi yapısına göz atmak gerekmektedir. Bundan dolayı birinci bölümde Rebî'nin yaşadığı dönem hakkında da bilgi verilmiştir. Ayrıca Rebî'nin künyesi, soyu, kişiliği, hadis rivayetindeki derecesi, eserleri ve ismi hakkındaki tartışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Rebî'ye yönelik cerh ve ta'dil değerlendirmeleri, hadis rivayetindeki yeri, tasnif ve tedvindeki rolü, Rebî tarikiyle günümüze ulaşmış merfû ve mevkuf hadisler, Kütüb-i Sitte'de yer alan dört hadisin isnad açısından değerlendirilmesi gibi konular incelendi.