TEMEL HADİS KAYNAKLARINDAKİ SİYER BÖLÜMLERİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME - TİRMİZÎ'NİN EL-CÂMİU’SSAHÎH’İ ÖRNEĞİNDE

Abstract

Hz. Peygamber’in doğumundan vefatına kadar olan hayatını konu edinen ilme siyer denilmektedir. Siyer, tarihin belirli bir döneminden bahsettiği için tarih ilmiyle, Hz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirleriyle ilgilendiği için de hadis ilmi ile ilgilidir. Bu yüzden siyer ve sünnetin veya siyer ile hadisin yakın ilişki içinde olan iki ilim dalı olduğu söylenebilir. Siyer ilmine kaynaklık eden eserler içerisinde hadis kitapları da bulunmaktadır. Bu kitaplardan biri temel hadis kaynakları içinde sayılan Tirmizî’nin Sünen adlı eseridir. Tam adı Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre olan Tirmizî, (ö. 279/892) Kütüb-i Sitte’den el-Câmiu’ssahîh’in/Sünen’in musannıfı meşhur bir muhaddistir. Tirmizî hadis ilminde önde gelen âlimlerden biridir. Bir muhaddiste bulunması gereken öğrendiği hadisleri derleme, tasnif etme, ezberleme ve müzakere etme vasıflarının Tirmizî’de bulunduğu söylenmiştir. Tirmizî’nin şüphesiz en önemli eseri Sünenü’t-Tirmizî, Câmiu’t-Tirmizî, Sahîhu’t-Tirmizî, elCâmiu’s-sahîh, el-Müsnedü’s-sahîh, el-Câmiu’l-kebîr gibi değişik adlarla kaynaklara geçmiş olan ve daha çok Sünenü’t-Tirmizî adıyla meşhur olan eserdir. Hadis kaynaklarının değişik yerlerinde siyer ile ilgili rivayetler bulunmaktadır. Ancak siyer başlığı altında veya cihad adlı bölümlerde bu tür rivayetler yoğunlaşmaktadır. Tirmizî de diğer muhaddisler gibi siyer rivayetlerine verdiği önemden dolayı ayrı bir bölüm açmış ve ilgili rivayetleri oraya toplamayı tercih etmiş görünmektedir. Bu çalışmada hadisin siyere kaynaklık etmesinin daha net görülebilmesi açısından Tirmizî’nin siyer bölümü üzerinde değerlendirmelerde bulunulacaktır.