MÜCADELE SPORCULARININ ZİHİNSEL DAYANIKLILIKLARININ BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Abstract

Sporcular, antrenman veya müsabaka öncesi, sırasında ve sonrasında farklı psikolojik durumlar ve zorluklarla karşı karşıya kalabilirler. Bu durumlar sporcunun yarışma performansını etkileyebilir. Sporcunun zihinsel dayanıklılık seviyesi, bu durumlarla başa çıkabilmesinde önemli bir faktördür. Araştırma, mücadele sporcularının zihinsel dayanıklılıklarının birbirleri ile karşılaştırılarak bazı değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma grubu; taekwondo, karate ve kick boks branşlarında yarışmalara katılan 207 (93 kadın, 114 erkek) elit sporcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Sheard ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen, Türkçe uyarlama çalışması Altıntaş (2015) tarafından yapılmış olan “Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri” (SZDE) ve “Kişisel Bilgi Formu” kullanılmıştır. Verilerin analizinde, betimsel istatistik, bağımsız gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve gruplar arası farklılığı ortaya koymak için Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmada; taekwondocuların, ölçek genel ortalaması, güven, kontrol ve devamlılık alt boyut puanlarında ve karatecilerin güven alt boyutlarında erkekler lehine anlamlı bir fark tespit edilmiş olup, kick bokscularda anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Yaş değişkenine bakıldığında; 23-26 yaş arasındaki sporcuların, 15-18 yaş ve 19- 22 yaş aralığındaki sporculara göre; zihinsel dayanıklılık seviyelerinin anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Taekwondocuların ölçek genel ortalaması, güven, kontrol ve devamlılık puan ortalamalarının kick boks ve karatecilere göre yüksek olduğu saptanmıştır. Ekonomik durumu iyi olan sporcuların, orta ve düşük durumda olan sporculara oranla zihinsel dayanıklılık ölçek ve alt boyut puanlarında anlamlı seviyede bir farklılık olduğu görülmüştür. Spor yapma yılı arttıkça zihinsel dayanıklılık ölçek genel ortalaması ve alt boyut puanlarında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Haftalık antrenman sayısı 4/+ olanların haftada 3 gün olanlara göre, devamlılık ve kontrol alt boyutlarında, haftada 2 gün olanların ise; 1 gün olanlara göre ölçek genel puanında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Araştırma sonucunda; katılımcıların zihinsel dayanıklılık seviyelerinde cinsiyet, yaş, spor branşı, ekonomik seviye, spor yapma yılı ve haftalık antrenman sayısının etkili olduğu tespit edilmiştir.

Athletes may confront diverse psychological situations before, during, and after training or competition, and such conditions may affect their competitive performance. Thus, mental toughness becomes a significant factor in coping with such adverse situations. The present study attempted to explore the mental toughness of combat athletes by their demographics. The sample was composed of 207 (93 females, 114 males) elite athletes engaging in taekwondo, karate, and kickboxing. The data were collected using a demographic information form and the Sports Mental Toughness Questionnaire (SMTQ). Independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were utilized to analyze the data. Moreover, the Scheffe test was used to perform multiple comparisons of the significant differences. The findings revealed significant differences in favor of males in the taekwondo athletes' SMTQ total and subscale scores and karate athletes' confidence scores. It was concluded that the athletes aged 23-26 years had significantly higher mental toughness levels than those aged 15-18 and 19-22 years. It was also found that taekwondo athletes significantly differed from kickbox and karate athletes by their SMTQ scores (both total score and subscale scores). Those with a high-income level scored significantly higher on the SMTQ (both total score and subscale scores) than the participants with middle- and low-income levels. Moreover, it was documented that the more seniority the participants had, the higher scores they obtained on the SMTQ. Finally, those participating in training 4+ days a week had significantly higher constancy and control scores than those having training 3 days a week, while it was the case between the participants having training 2 days a week and those with 1-day training per week by SMTQ total score. Overall, it was concluded that gender, age, sports branch, income level, seniority, and training frequency affected the participants’ mental toughness levels.