Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin halifelerden Şeyh Hâlid-i Cezerî ve Basret Dergâhı

Abstract

Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’nin önde gelen halîfelerinden biri olan Şeyh Hâlid-i Cezerî (ö. 1839) Gabar Dağı’nın üzerinde bulunan Basret Köyü’nde 1820’li yıllarda kurduğu dergâh ve medrese ile Nakşbendîliğin Güneydoğu Anadolu bölgesinde yayılmasına büyük katkı sağlamıştır. Basret Dergâhı, Nehri, Tavila, Norşin ve Arvas dergahları gibi bölgenin en önemli merkezlerinden biri olmuş-tur. Şeyh Sâlih-i Sıpkî (ö. 1852), Sıbğatullah Arvâsî (ö. 1870 ), Hâmid-i Mardinî (ö. 1882) gibi tanınmış sûfîler burada eğitim almışlardır. Bu makalede Basret Dergâhı’nın kurucusu olan Şeyh Hâlid-i Cezerî’nin hayatı kısaca ele alındıktan sonra Basret Dergâhı’nın tarihi, şeyhleri ve süreç içerinde bu dergâhtan ayrılan kollar hakkında bilgi verilmeye çalışılacaktır.