Teo-Antropolojik Açıdan Yahudiliğin Dinî Etnik Oluşumu ve Üstenci Bakışa Etkisi

Abstract

Yahudilik tarih boyunca seçilmişlik, ahit ve mabet unsurları ile ön plana çıkmış ve bu açıdan diğer dinlerden ayrılmıştır. Bu unsurlar Yahudi dinî geleneğinin temel kaidelerini belirlediği gibi siyasi ve kültürel yaşamın şekillenmesinde de belirleyici rol oynamıştır. Özellikle din ve kültür arasındaki ilişki incelendiğinde bu olguların zihin kodlarının inşasında ve kutsal kitap yazım ve yorumunda etkili olduğu görülmektedir. Süreç Yahudi ulusunun dinî ve etnik açıdan üstenci bir tavır takınmasıyla devam etmiştir. Yahudi tarihindeki göç, sürgün ve son yüzyılda uğranılan soykırım gibi büyük çaplı felaketler İsrailoğullarının günahlarının karşılığı olarak kabul edilmiştir. Ancak bu karşılık sonucunda seçilmişlik unsuru ile vaat edilen topraklara sahip olma ve diğer milletlere hükmetme hakkının elde edildiğine inanılmaktadır. Bu yöndeki inanç günümüzde İsrail’in Filistin topraklarına yönelik eylemlerinde belirleyici olmaktadır. Bütün bu süreçler bir arada incelendiğinde söz konusu zihin kodlarının inşasının tarihi arka planının anlaşılması kolaylaşmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada Yahudi dini ve kültürü arasındaki ilişkinin teosentrik ve antropolojik açıdan nasıl yorumlanması gerektiği açıklanmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda modern dönemlerde de görülen üstün ırk olma düşüncesinin bir anlamda seçilmişlik ile ilişkili olduğu tespitine yer verilmiştir