Coğrafyanın Siyer Telifine Etkisi: Kelâî (ö. 634/1237) ve el-İktifâ’ Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Siyer yazıcılığındaki geleneği, siyer müelliflerinin yaşadıkları coğrafyayı göz önünde bulundurarak ortaya siyer yazımı için büyük önem arz eder. Bu açıdan bu çalışmada Endülüslü hadis âlimi Ebü’r-Rebî‘ Süleyman el-Kelâî’nin (ö. 634/1237) yazdığı el-İktifâ’ fî (bimâ tedammenehû min) meğâzî Resûlillâh ve’s-selâseti’l-hulefâ adlı eserinden yola çıkarak coğrafyanın siyer telifine etkisine değinilmeye çalışılmıştır. Endülüs’ün içerisinde bulunduğu siyasi, ilmi ve edebî ortamın izdüşümleri takip edilerek eserdeki yansımaları tespit edilmiştir. Bu bakımdan bu çalışmada öncelikli olarak bir müellifin yaşadığı coğrafyanın şahsiyetine ve akabinde eserine etkisine temas edilecek; ardından siyer yazıcılığı açısından geç dönemde yazılmış olan bu eserin siyer yazıcılığındaki konumu ve önemi üzerinde durulmuştur. Kelâî, siyasi ortamın yanında aynı zamanda ilmi ve edebî olarak da yaşadığı coğrafyadan etkilenmiştir. Yaşadığı dönemde edebiyatın ileri bir noktada olduğu ifade edilir. Kelâî, eserinde birçok edebî sanata başvurmuş, şiire büyük önem atfetmiş ve kendi yaşadığı dönemde yazılan 121 beyitlik bir kasideyi de aktarmıştır. Bu bakımdan aktardığı bu kasideyle geç dönemde yazılmış manzum bir şiiri siyer malzemesine dâhil etmiştir.

It has become important to reveal the tradition of s?ra writing by taking into consideration the geography of the s?ra authors. In this respect, in this essay, the effect of the geography on s?ra writing will be examined based on the work named al-Iktif?’f? magh?z? Resul All?h ve's sel?seti'l hulef? written by al-Kal???. The projections of the political, scientific and literary environment in which the andalusian is located will be followed and its reflections in the work will be determined. In this regard, in this study, firstly, the effect of the geography where an author lives, will be mentioned. Then, the position and importance of this work, which was written in the late period in terms of s?ra writing, will be emphasized. In addition to the political environment, Kelâî was also influenced by the geography he lived in, scientifically and literally. It is stated that literature was at an advanced point during his lifetime. Kelâî applied many literary arts in his work, attached great importance to poetry, and also quoted an ode of 121 couplets written in his own time. In this respect, he included a verse poem written in the late period with this ode to his siyer material.