Bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’da dinin hukuki çerçevesi ve teşkilat yapısı*

Abstract

Bu çalışmada bağımsızlıktan sonra Azerbaycan’da din işleriyle ilgili gerçekleştirilen hukuki düzenlemelerin ve bunun sonucunda meydana gelen değişimin tespiti amaçlanmıştır. Sovyet baskısından kurtulup cumhuriyet olarak bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan devleti, ilk iş olarak dini konularla ilgili hukuki bazı yenilikler ve düzenlemelere gitmiştir. Bu bağlamda, Anayasanın 18. maddesinde “Din ve Devlet ilişkisi”, 48. Maddesinde de “Vicdan Özgürlüğü/Hürriyeti” ile alakalı bir takım kanunlar kabul edilmiştir. Bu dönemde dini özgürlük alanındaki diğer bir gelişme de 20 Ağustos 1992’de gerçekleşmiştir. Bu tarihte kabul edilen 29 maddelik “Dini İtikat Serbestliği/Özgürlüğü” hakkındaki kararlar sayesinde insanlar artık korkmadan dini vecibelerini yapabilir hale gelmişlerdir. Bağımsızlıktan sonra din artık devlet tarafından saygı duyulan bir olgu haline gelmiştir. Ayrıca devlet halkın ihtiyacını ve gelişen sosyal talebi dikkate alarak dini kurumlarda köklü bir değişim ve yenilenmeyi gerekli görmüştür. Bu doğrultuda ilk olarak var olan Kafkas Müslümanlar İdaresi değiştirilmiş, ülkedeki tüm dini kurumların denetim ve kontrolünü yapma yetkisiyle Dini Kurumları İşi Üzere Devlet Komitesi kurulmuştur.