Şeyh Mahmud Zokaydî'nin hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri

Abstract

Şeyh Mahmud (1877/1945), Osmanlı Devleti'nin son zamanları ile Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk dönemlerinde yaşamış önemli âlim ve şair bir sûfîdir. Ömrünü ilîm ve irşat faaliyetlerine adayan Şeyh Mahmud, yıllarca talebe yetiştirmiştir. Birçok alanda eser kaleme alarak etkisini günümüze kadar sürdürmüştür. Bu çalışmada, Şeyh Mahmud'un hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri ele alındı. Birinci bölümde Zokayd Tekkesi ve Medresesi, ikinci bölümde Şeyh Mahmud'un hayatı, tarikatı ve şahsiyeti, üçüncü bölümde, kaleme aldığı eserleri, dördüncü bölümde ise Şeyh Mahmud'un tasavvufî görüşleri ele alındı. Zokaydî, Kitâbu Âdâbi'l-Hukûki ve Hüsni's-Suhbe adlı eserinde sohbet âdâbı, mürşid ile müridin karşılıklı hak ve sorumlulukları gibi konulara değinmiştir. Ayrıca Zokaydî, ed-Dâ ve'd-Devâ adlı eserinde gerçek ve sahte şeyhlerin taşıdığı vasıflar ve halk arasında tasavvufa dair bazı hurafeleri ele almıştır. Bu kitapların konuyla ilgili kısımları bu tez çalışması için Türkçe'den Arapça'ya tercüme edildi. Bu çalışmada ayrıca Zokaydî'nin şiirlerinde geçen tasavvufî kavramlardan; cezbe, tevekkül, havf ve reca, halvet-uzlet, müşahede, sabır, tevbe, rıza, zikir kavramları incelendi.