Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Sisteminin Değer Katmayan Faaliyetlerin Azaltılmasında Etkisi ve Önemi

Abstract

Geleneksel maliyetleme sistemi genel maliyetlerin ürün maliyetlerine dağıtılmasında ve “değer” unsurunun hesaba katılmasında yetersiz bulunmaktadır. Buna rağmen işletmeler tarafından çok tanınmış ve uygulama kolaylığından dolayı sürekli tercih edilmiştir. Bu sistem, geçmişte piyasalara satıcıların hakim olduğu rekabet alanlarında faaliyet gösteren işletmelerin ihtiyaçlarını karşılamış olsa da, günümüz koşulları artık değişmiştir. Küreselleşme ve rekabetin derinleştiği günümüz şartlarında, satıcıların piyasaya hakimiyeti sınırlanmış ve maliyet rekabetleri oldukça yükselmiştir. İşte bu noktada işletmeler daha etkili bir maliyet bilgisine ihtiyaç duymakta ve rakiplerine karşı avantaj sağlamak istemektedirler. Bu ihtiyaçlara cevap verecek maliyet sistemlerinden biri de Faaliyet Tabanlı Maliyet (FTM) sistemidir. Çünkü işletmeler ancak doğru ve çağdaş bir maliyetleme sistemi ile değer katmayan maliyetlerden arınabilir veya bu maliyetleri en aza indirebilir. Değer katmayan maliyetlerin kaynağı; bu maliyetlerin ortaya çıkışında etken olan faaliyetlerdir ve bu faaliyetler ürünlere ekstra maliyet yüklemektedir. Zira değer katmayan bir faaliyetin ne işletme ne de müşteriler için bir önemi bulunmamaktadır. İşletmenin ürettiği ürünün kalitesine ya da performansına bir etkisi olmayan değer katmayan faaliyetlerin azaltılması için maliyetleme aşamalarında süreç ve faaliyet analizinin çok iyi yapılması gerekmektedir. Doğru faaliyetlere odaklanılarak değer katmayan faaliyetlerin azaltmasında ve ürün maliyetlerinin minimalize edebilmesinde faaliyet tabanlı maliyet sisteminin nasıl bir rolünün olduğu oldukça merak uyandırmaktadır. Bu makalede son dönemlerde geleneksel maliyetlemenin, üretim yapılarındaki karmaşıklık ve faaliyetlerin çeşitlenmesi gibi nedenlerden doğan hesaplamalar konusunda yetersiz kalması sonucu ortaya çıkan faaliyet tabanlı maliyet sistemine ışık tutulması ve sistemin değer katmayan faaliyetlerin azaltılmasında etkisi ve öneminin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, faaliyetler konusunda oldukça etkin olduğu düşünülen faaliyet tabanlı maliyet sistemine odaklanan işletmelerin değer yönetiminde başarılı olmaları durumunda, yakalayacakları kalite ve iyileştirmelerde verimliliklerini artıracakları sonucuna ulaşılmıştır.