Türkiye'de enerji ithalatı içerisinde ham petrol ve doğalgaz'ın dış dengeye etkisi: 1996-2018 dönemi

Abstract

Enerji dünya genelinde önemli bir yere sahiptir ve ülkelerin ekonomik istikrarının sağlanmasında etkili bir unsudur. Sanayileşme ve teknolojik gelişmeler ile enerjiye duyulan ihtiyaç artmaktadır. Enerjiye duyulan ihtiyacın artması Türkiye'nin dışa olan bağımlılığının giderek artmasına sebep olmuştur. Bu açıdan Türkiye'nin enerji politikaları belirlenirken çok yönlü politikalar benimsenmelidir. Ayrıca enerjinin ekonomideki etkisi konusunda yenilikçi ve ileriye dönük hedeflerin belirlenmesi için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Bu kapsamda, çalışmanın ilk bölümünde enerji politikaları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Türkiye'de sanayi, konut, ulaşım vb. alanlarda enerji faktörleri içerisinde ham petrol ve doğalgazın payının çok büyük ve etkili olduğu görülmektedir. Türkiye yeteri kadar ham petrol ve doğalgaz rezervlerine sahip olmadığından ihtiyacı olan ham petrol ve doğalgazın tamamına yakınını ithalat ile karşılamaktadır. Bu da Türkiye'yi enerjide dışa bağımlı bir ülke yapmaktadır. Türkiye ham petrol ve doğalgazın yanında kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıtlar, maden kömürü, linyit, elektrik, gaz gibi diğer enerji fasıllarında da önemli bir ithalatçı konumundadır. Bu fasılların yanında Türkiye'nin enerji ithalatı profiline baktığımızda en büyük payın ham petrol ve doğalgaza ait olması ülke bütçesi üzerinde önemli bir baskı yapmakta ve dış ticaret açığına sebep olmaktadır. Bu çalışmada, fasıllarına göre enerji kaynaklarının ithalat maliyetleri ve bu fasıllar içerisinde ham petrol ve doğalgazın ithalatı incelenmiştir. Bununla beraber enerji ithalatının dış ticaret içerisindeki yeri araştırılmıştır. Çalışmanın sonunda enerji kaynakları ve enerji kaynakları içerisinde ham petrol ve doğalgaz ithalatının dış denge ile arasındaki ilişkiyi ortaya koyan bir ekonometri çalışması uygulanmıştır. Türkiye'nin 1996Q4-2018Q4 yılları arası döneme ait çeyrek yıl verileri Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılarak ham petrol ve doğalgaz ithalatının dış denge üzerindeki ilişkisi analiz edilmiştir.