Yapısal Kırılma Altında Türkiye’de Ekonomik Büyüme, CO2 Emisyonu ve Sağlık Harcamaları İlişkisi

Abstract

İnsan sağlığını etkileyen pek çok faktörden biri de çevre kalitesinde meydana gelen tahribatlardır. Özellikle artan ekonomik faaliyetlerin çevre kalitesinde meydana getirdiği tahribatlar, sağlık açısından ciddi tehditler oluşturmaktadır. Çevresel tahribatın ortaya çıkardığı sağlık sorunları sağlık harcamalarının hızla artmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye açısından 1980-2016 yılları için çevresel tahribatın ve ekonomik büyümenin sağlık harcamaları üzerindeki etkisi tek yapısal kırılmalı Zivot-Andrews birim kök testi ve Gregory-Hansen eşbütünleşme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelenirken Toda Yamamoto yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada çevresel tahribatın göstergesi olarak CO2 emisyonu, ekonomik büyümenin göstergesi olarak kişi başına reel GSYH ve kişi başına düşen sağlık harcamaları kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular sağlık harcamaları, ekonomik büyüme ve CO2 emisyonu arasında uzun dönemli ilişkinin olmadığını göstermiştir. Ayrıca, sağlık harcamalarından ekonomik büyüme ile CO2 emisyonuna ve ekonomik büyümeden CO2 emisyonuna doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir.