İbn Hişâm’ın Şerhu Şüzûri’z-Zeheb Adlı Eserinde Kur’ân Ayetlerinden Elde Edilen Bazı Dil Kurallarının Tespiti Üzerine Bir İnceleme

Abstract

İbn Hişâm, Şer?u Şü?ûri’?-?eheb adlı eserinde nahiv konularını işlerken, Kur’ân’ı Kerim’den verdiği örneklerle dil meseleleri soyut bir teorik çerçevede bırakmaksızın somut ve işlevsel bir düzleme taşımaktadır. Bu yaklaşımı, geleneksel yöntemin ötesine geçerek yalnızca kural ezberine dayalı bir öğrenmeyi değil, aynı zamanda öğrencinin dilsel yapılar arasındaki mantıksal ilişkileri kavramasını hedefleyen irdeleyici bir yöntemi ortaya koyar. Müellifin yöntemi, nahiv eğitimine kazandırdığı pedagojik derinlik ve sistematik tutarlılıkla dikkat çekmekte; eseri hem klasik medrese geleneği içinde hem de modern dil araştırmalarında önemli bir başvuru kaynağı haline getirmektedir. Bu çalışmada, İbn Hişâm’ın söz konusu eserinde temel nahiv meselelerini nasıl ele aldığı, Kur’ânî delilleri ne şekilde referans olarak kullandığı ve bu deliller üzerinden dil kaidelerini hangi yöntemlerle istinbat ettiği analiz edilmiştir. Ayrıca müellifin yapısal çözümlemeye dayalı, öğretici yönü güçlü metodolojisi değerlendirilmiş; eserin Arap dili öğretiminde nasıl işlevsel bir kaynak olarak kullanılabileceği ve dil bilimi bağlamında içerdiği kavramsal derinlik araştırmanın temel odağını oluşturmuştur.