Semerkandlı Hanefi-Mâturidî Âlim Mahmud b. Zeyd el-Lâmişî ve bazı hadis meselelerine yaklaşımı

Abstract

İlk dönemlerden itibaren usül ve fıkıh ilmiyle uğraşan Hanefî âlimler hadîsle ilgili temel meseleleri ele alan müstakil eserler kaleme almamış olsalar da hem hadisleri anlamaya ve yorumlamaya yönelik ciddi çalışmalar yapmış hem de hadisle ilgili meselelere yoğun bir şekilde katılmışlardır. Özellikle Usulü’l-fıkh tarzında yazdıkları eserlerde “ahbar”, “sünnet” adlarıyla müstakil başlıklar altında hadis ve sünnete yönelik açıklamalarda bulunmuşlardır. Usül alimleri, bazen ilgili konular hakkında açıklamalar yaparken bazen de diğer mezheplerin ilgili konular hakkındaki görüşlerini tenkit ederken aynı zamanda daha çok kendi mezheblerinin görüşlerini yansıtırlar. Biz de bu çalışmada, hicri V. asrın sonu, VI. asrın başlarında Semerkand’da yaşamış ve Mâturidî geleneğe mensup Semerkandlı kelamcı ve Hanefi usulcülerden biri olan Mahmud b. Zeyd el-Lâmişî’nin Kitabun fi Usuli’l Fıkh adlı eserinde bazı hadis meselelerine yaklaşımını irdeleyeceğiz.