Kırılgan beşli ülkelerinde büyümeyi hangisi sağlıyor? İhracat mı ithalat mı: Panel veri testlerinden kanıtlar

Abstract

İktisat teorisine göre uluslararası ticaret ulusal ekonomilerin kalkınmalarında önemli bir role sahiptir. 1980’li yıllarda popüler hale gelen bu görüş ihracata dayalı büyüme hipotezi çerçevesinde teorik olarak açıklanmaktadır. Bu hipotezin temel dayanağı ise uluslararası uzmanlaşma sayesinde teknoloji transferinin gerçekleşmesi ve dışsallıklara dayanmaktadır. Birçok gelişmekte olan ülkenin benimsediği bu strateji araştırmacılar tarafından çok sayıda çalışmada farklı ülkeler için sınanmıştır. Diğer taraftan çalışmalardan elde edilen sonuçlar ithalatın da ekonomik büyüme üzerinde hala etkin olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada kırılgan beşli ekonomileri olarak adlandırılan Brezilya, Hindistan, Endonezya, Güney Afrika ve Türkiye’de 1971-2019 döneminde ihracata ve ithalata dayalı büyüme hipotezlerinin geçerli olup olmadığı panel veri yöntemi ile araştırılmıştır. Ampirik analizler sonucunda kırılgan beşli ekonomilerinde bir bütün halinde kısa ve uzun dönemde ekonomik büyümenin ihracat ve ithalata bağlı olduğu görülmektedir. Ülke bazında ise yalnızca Türkiye ekonomisinde ekonomik büyüme ile ihracat arasında çift yönlü nedensellik olduğu tespit edilmiştir.