ANADOLU’DA KONUŞULAN ARAP DİYALEKTLERİ ÜZERİNE AVRUPA VE TÜRKİYE’DE YAPILAN ÇALIŞMALAR

Abstract

Türkiye’de konuşulan birçok dilden biri olan Arapça, farklı lehçeleriyle değişik inanç ve kültüre sahip birçok topluluk tarafından konuşulmaktadır. Hiç şüphesiz bu alanda yapılmış veya yapılacak yerli ve yabancı çalışmalar olası dil/lehçe ölümünün önüne geçilmesine ve bir değer olarak çok kültürlülüğün, çok dilliliğin korunması ve geliştirilmesine kısmen de olsa katkı sağlayacaktır. Bu yönüyle de çok kültürlü, çok dilli dokuya sahip Adana, Hatay, Mersin Şanlıurfa, Mardin, Siirt, Şırnak Batman, Bitlis, Muş ve diğer illerde yaşayan Arapların konuştukları Arap diyalektleri 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Avrupalıların dikkatini çekmiştir. Bu diyalektler üzerine Albert Socin, Haim Blanc, Hans-Jurgen Sasse, Otto Jastrow, George Grigore, Werner Arnold, Shabo Talay, Ablahad Lahdo, Bo Isaksson, Stephan Procházka gibi yabancı araştırmacılar tarafından çalışmalar yapıldı. Bu makale, Avrupalılar tarafından yapılmış olan Anadolu’daki Arapça lehçelerle ilgili çalışmaların literatür taramasını amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamı Avrupa ülkelerinde yapılan araştırmalarla sınırlandırılmamış, bu kapsamda son yıllarda Türkiye’de konuşulan Arapça lehçeler ile ilgili yapılmış ve Türkçe dilinde yayınlanmış, Türk bilim insanlarının eserleri de dâhil, ulaşabildiğimiz araştırmalarla ilgili kısa tanıtım ve referans bilgilerinin de verilmesi hedeflenmiştir. Bir literatür taraması olan bu çalışma da bu ihtiyaca cevap verebilme adına atılmış bir adımdır. Bu alanda çalışacak genç akademisyenler böylece bu kaynakların güçlü ve zayıf yanlarını daha iyi analiz etme şansı yakalamış olacaklardır.