Bir kitabiyat alimi Bursalı Mehmet Tahir Bey mektep-tarikat-siyaset

Abstract

Yaşamış olduğu dönemde “Türklerin en büyük kitabiyât âlimi” diye bahsedilen Bursalı Mehmed Tahir Bey, ilim anlayışınının temelden değiştiği ve yeniden yapılandığı 19. yüzyılda; bu dönemin iptidâî olmakla beraber kısa zamanda ihmal edilmez bir ilmi haline gelecek olan bibliyografya veya o dönem yaygın olan kullanımlarıyla kitâbiyât ya da ilm-i ahvâl-i kütüb ilminin önemini idrak etmesi ve çalışmalarını bu alanda yoğunlaştırmasıyla temayüz etmiş bir son dönem Osmanlı âlimidir. Bu bakımdan Osmanlı coğrafyasında bibliyografyanın önemini ilk idrak eden Ahmed Midhat Bey ve Ahmed Muhtar Paşa gibi birkaç kişiden hemen sonra gelmektedir. Onun söz konusu bu bilim dalında ün sahibi olmasının sebebi ise bibliyografya biliminin önemini dile getirmekle yetinmiş olmayıp hayatının büyük kısmında bu ilmi geliştirmek için gayret göstermiş olmasıdır. Zira uzun ve ayrıntılı çalışmaları neticesinde meydana getirmiş olduğu Osmanlı Müellifleri adlı eseri, her ne kadar kusurları ve eksikleri ifade edilerek haklı veya haksız eleştirilmiş olsa da bugün hâlâ raflardaki yerini muhafaza etmekte ve aradan geçen senelere rağmen yerini tutacak bir ikinci çalışma daha gösterilememektedir.