Uluslararası Sözleşmelerde Mülkilik İlkesi

Abstract

Bu çalışmada, uluslararası sözleşmelerde yer verilen mülkilik ilkesi irdelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde; mülkilik ilkesinin tanımına, mülkilik ilkesinden kaynaklı devletlerarası yetki çatışmalarının nedenlerine, mülkilik ilkesinin ortaya çıkış nedenlerine ve mülkilik ilkesinin uygulama alanına yer verilmiştir. Mülkilik ilkesinin uygulama alanı kısmında; gerçek anlamda ülkenin sınırları çizildikten sonra mülkilik ilkesinin, “gerçek anlamda ülke açısından”, uluslararası sözleşmelerdeki varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde; mülkilik ilkesinin uygulama alanı, “farazi anlamda ülke açısından” irdelenmiştir. Farazi anlamda ülkenin sınırları çizildikten sonra mülkilik ilkesinin, “farazi anlamda ülke açısından”, uluslararası sözleşmelerdeki varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonrasında mülkilik ilkesi çerçevesinde, farazi anlamda ülke sayılan münhasır ekonomik bölgede ve kıta sahanlığında devletlerin yargı yetkisine değinilmiştir. Bu bölümün sonunda, ”suçun işlendiği yer teorisi” ele alındıktan sonra “non bis in idem” ilkesini hükme bağlayan uluslararası sözleşmelere yer verilmiştir. Sonuç bölümündeyse; bir suç işlendiğinde, çalışmanın bütününde irdelenen mülkilik ilkesi ve bu ilkeyle ilgili uluslararası sözleşmelerde yer alan madde hükümlerine göre, “hangi yer” yargı yetkisinin “hangi devlete” ait olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Uluslararası sözleşmeler kapsamında bu makalenin amaçları; bir devletin “gerçek ve farazi anlamda” sınırlarını çizmek, bu sınırlar içerisindeki hak ve yetkilerini tespit etmek ve mülkilik ilkesi çerçevesinde yargı yetkisinin hangi devlete ait olduğunu belirlemektir. Son olarak; bu çalışma, 25 adet uluslararası sözleşmenin mülkilik ilkesi açısından incelenmesiyle oluşmuştur.