Di Helwesta Muxalifî ya Licê de Faktorên bi Bandor û Rola Erdheja 1975an

Abstract

Navçeya Licê ya Amedê ku ev nêzî du sed sal in bi awayên cuda tê gotin, îro jî rastî ravekirinên cuda tê. Navçeya ku bi taybetî ji bo kesên ku desthilatdariya îdarî di destê wan de pêvajoyên dijwar diqewimin, ji aliyê şêniyên wê û yên li şêniyên derdorê ve cuda tê nirxandin. Têgihiştina ku ji Licê weke îmtiyazekê tê dîtin, bi taybetî û bi giştî li herêmê feraseteke hevpar e. Di vê lêkolîna li ser faktorên ku li ser xeta cuda û muxalefetê ya Licê bandor dikin, li ser pozîsyon û/an jî rola Begên Licê yên ku pêkhateya wê ya civakî û çandî ava kirine, tê nîqaşkirin. Paşê, hewl tê dayîn ku rola Licê di Serhildana Şêx Seîd de û rola Licê di bazirganiya herêmê de ku ji serdema Osmaniyan ve berdewam dike, piştre ku bi xêzkirina sînor de bazirganiya ku sinor hate pêkhatin, çek têne qedexekirin, were analîzkirin. Qaçaxçîtiya li hin cihan û bandora bazirganiya narkotîkê di van demên dawî de diqewimin jî hatiye analizkirin. Di beşa duyemîn de li ser koka civakî ya pirsgirêkên civak û çandê, siyasî û aborî yên ku piştî erdheja Licê derketine, radiweste. Encamên lêkolînê yên ku ji agahîyên teorîk û bandorên li qadê pêk tê ev in; Licê xwedî têgihiştineke civakî ya berê ye; Di warê civakî-çandî de xwedî potansiyelek bilind e; Tê bawerkirin ku pirsgirêkên piştî erdhejê bi giranî ji ber hewldana aramkirina nasnameya mûxalîf a Licê derketiye holê.Lice district of Diyarbakır, which has been mentioned in different ways for nearly two centuries, is subject to different descriptions even today. The district, which is the subject of difficult processes especially for those who hold the administrative power, is evaluated differently by its residents and those in the nearby settlements. The perception that being from Lice is seen as a privilege is a common perception in the region in particular and throughout the region in general. In this study, which deals with the factors affecting Lice's different and oppositional line, the position and/or role of the Lice Rulers, who shaped its social and cultural structure, is discussed. Afterwards, it is tried to analyze the role of Lice in the Sheikh Said Rebellion and the role of Lice in the regional trade that has been going on since the Ottoman period, the border trade that was subsequently banned by the drawing of the borders, arms smuggling in some places, and the effects of drug trafficking in recent times. The second chapter focuses on the social roots of the sociocultural, political and economic problems that occurred after the Lice earthquake. The conclusions of the study, which consists of theoretical information and impressions in the field, are that Lice has a social impression from the past; It has a high level of potential in terms of socio-cultural aspects; It is believed that the problems experienced after the earthquake were mainly caused by the attempt to pacify Lice's opposition identity.