Farklı Tatlı Sorgum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) Genotiplerinin Çukurova ve GAP Bölgelerinde Biyo-Etanol Üretim Potansiyellerinin Saptanması

Abstract

Bu proje kapsamında yürütülen arastırmalarda; 49 farklı tatlı sorgum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) genotipinin Çukurova ve GAP bölgesi 2. ürün kosullarında biyokütle ve etanol üretim potansiyellerinin saptanmasının yanısıra, bitki özsuyu (sıra) alınan bitki saplarının silaj yapılarak yem amaçlı kullanılması durumunda yem kalitesinin belirlenmesi veyapelet yapılarak yakıt amaçlı kullanımı durumunda ısı ve yakıt degerlerinin saptanması ve genotiplerin toprakta karbon tutma degerlerinin belirlenmesi amaçlanmıstır. Tarla denemeleri, Adana ve Sanlıurfa lokasyonunda 2015, 2016 ve 2017 yıları yetistirme sezonlarında olmak üzere 3 yıl süre ile yürütülmüstür. Arastırmanın birinci yılında incelenen genotiplerde saptanan teorik etanol verimleri, brix degerleri, biyokütle ve tohum verimleri dikkate alınarak her lokasyon için 21?er genotip seçilmis ve bu genotiplerle 2. ve 3. yıllarda çesit verim denemeleri yürütülmüstür. Denemeler, ikinci ürün yetistirme mevsiminde tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmustur. Denemelerdeki her blokta her genotip 70 cm aralıkla olusturulan 5 m uzunlugunda 4 sıra halindeki sırtlara sıra üzeri 15 cm olacak sekilde ekilmistir. Sıra eldesi için hasat, tanelerin süt olum-hamur olum dönemi arasında yapılmıstır. Arastırmanın 2. ve 3. yıllarında bitki özsuyu (sıra) alınan bitki sapları ile silaj yapılarak yem kalite degerleri ve pelet yapılarak ısı ve yakıt degerleri de saptanmıstır. Bunun yanısıra bitkide ve toprakta karbon tutulma oranları da saptanmıstır. Arastırmada iki yıllık ortalamalara göre çesitlere göre degismekle birlikte Adana lokasyonunda biyomas veriminin 8340-21491 kg/da, sap veriminin 6902-18256 kg ve alkol (etanol) veriminin ise 201-487 L/da arasında degistigi; GAP lokasyonunda biyomas veriminin 13386-22461 kg/da, sap veriminin 10780-18027 kg ve alkol (etanol) veriminin ise 316-564 L/da arasında degistigi saptanmıstır. Adana lokasyonda; Grassi (9), M81E (14), Roma (23), Theis (29), Topper 76 (31), UNL Hybrid-3 (35) ve 91 nolu (44) çesitlerinbiyoetanol verimlerinin 401-487 l/da arasında; GAP lokasyonunda ise;n M81E (14), Nebraska Sugarcane (17), Smith (26), Theis (29), Topper 76 (31), Tracy (32) ve UNL Hybrid-3 (35) çesitlerinin biyoetanol verimlerinin 501-575 L/da arasında degistigi ve söz konusu genotiplerin biyo etanol verimi açısından diger genotiplerden daha üstün oldugu sonucuna varılmıstır.