HADİSÇİLERE YÖNELTİLEN BAZI ELEŞTİRİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Abstract

Hz. Peygamber’in hadislerini toplayarak kitaplara kaydeden, böylece hadislerin kaybolup gitmesini önleyerek Ġslam ümmetine büyük hizmet eden hadisçilere zaman içinde değiĢik fırka ve gruplar tarafından bazı eleĢtirilerin yapıldığı görülmüĢtür. Bu eleĢtiriler arasında hadisçilerin, çeliĢkili, uydurma rivayetler nakletmeleri, ilmin zâhiri ile yetinmeleri, ibadetlerini aksatmaları, Kuran’ı ihmal etmeleri, manâ ile rivayete cevaz vermeleri, gıybet etmeleri, ilimleriyle gurura kapılmaları, dünya menfaati peĢinde koĢmaları, hadisin fıkhını az anlamaları gibi iddialar yer almaktadır. Ne var ki bu iddialar, bütün hadisçilere yönelik olmaktan daha çok, belli bazı kiĢileri hedef alan mevziî eleĢtirilerdir. Buradan hareketle hadisçilerin tamamını töhmet altına almanın ne kadar tutarlı olduğu hususu tartıĢılmalıdır. Hadisçilerin bütün faaliyetleri müslümanların daha dindar olmaları, hadise daha fazla bağlı kalmaları amacına yönelik olarak gerçekleĢmiĢtir. Bu uğurda üzerlerine düĢen görevi en titiz Ģekilde yerine getirdiklerine tarihin Ģahitlik ettiği hadisçiler, Ġslam coğrafyasının değiĢik bölgelerine yayılan hadisleri toplayarak, güçlerinin yettiği kadar onları ince bir elemeden geçirdikten sonra hadis olarak nakletmiĢlerdir. GerçekleĢtirilen bu büyük çalıĢmaları gölgelemeye kimsenin hakkı yoktur. Müslümanların Hz. Peygamber’e ait olan her Ģeyi en küçük detayına varıncaya kadar bilmelerinde, hadise dayalı bir Ġslam anlayıĢının oluĢturulmasında en büyük pay hiç Ģüphesiz hadisçilerindir.