La'lî Muhammed Fenâî'nin Etvâr-ı Seb'a Risâlesi

Abstract

La’lî Muhammed Fenâî, Halvetî geleneğinin önemli temsilcilerinden biridir. Kastamonu’da doğan Fenâî, Edirne’de irşâd vazifesinde bulunmuştur.1 Fenâî’nin doğum tarihi bilinmemekle birlikte Hüseyin Vassâf Sefîne-i Evliyâ’da 1112/1700 senesinde 110 yaşında vefât ettiği bilgisini vermektedir. Bu bilgiye göre 1590 senesinde doğmuş olması muhtemeldir.2 Fenâî, Halvetî tarîkatının Gülşenî Kolu meşâyihinden olmasının yanında, Şa’bânî, Uşşâkî, Sünbülî ve Nakşbendî tarîklerini de kendisinde toplamış bir şahsiyettir.3 Gülşenîliğin seçkin temsilcisi Hasan Sezâî Efendi (ö. 1151/1738 ), şeyhi Muhammed Sırrî’nin vefatından sonra onun yerine geçen Fenâî’nin mânevî terbiyesi altına girmiş ve mânevî icâzetini ondan almıştır.4 Kendisine nisbet edilen Etvâr-ı Seb’a risâlesinden başka Divançe, Şerh-i Ma’nevî ve Terceme-i Hâl-i Hazret-i Pîr İbrâhim Gülşenî isimli eserleri vardır.5 Fenâî, Şerh-i Ma’nevî’de, Pîr İbrâhim Gülşenî’nin Mevlânâ’nın Mesnevî’sine nazîre olarak yazdığı kırk bin beyitlik Ma’nevî isimli eserinin ilk beş yüz beytini şerhetmiş ve bu şerhte bazı tasavvufî terimlere yeni târif ve tasnifler getirmiştir.6 Terceme-i Hâl-i Hazret-i Pîr İbrâhim Gülşenî isimli eserinde İbrâhim Gülşenî’nin hayatı hakkında bilgiler verilmektedir. Divançe ise tevhîd, münâcât, na’t ile bazı tasavvufî esasların ve öğütlerin anlatıldığı yirmi sekiz şiirden oluşur.7