Sünnî ve şiî tefsirlerde nisâ: 4/24. ayetin yorumu bağlamında mut’a nikahı

Abstract

Nisâ: 4/24. ayetin tefsirinde mut’a nikahı ile ilgili tartışmaların gerçekleştiği kısım “Onlardan faydalandıklarınıza mehirlerini verin” kısmıdır. Tartışmalar genellikle bu ayetteki “istimtâ’” kelimesinden kast edilenin ne olduğu üzerinde yoğunlaşmıştır. İslam’ın ilk dönemlerinde mubah olan bu nikahın daha sonra yasaklanıp yasaklanmadığı hakkında varit olan farklı rivayetler konunun anlaşılmasını zorlaştırmıştır. Hz. Peygamber’in vefatından sonra mut’a nikahı yapanlar veya buna fetva verenler ortaya çıkınca da bu konu tartışılmaya başlanmıştır. Fakihlerin çoğunluğu mut’a nikahının daha sonra haram kılındığı görüşünde karar kılarken, Şîa-Caferiyye mezhebi bu nikahın mubah olarak devam ettiği görüşünü savunmaktadır. Bu çalışma, söz konusu ayetin ilgili kısmının tefsiri çerçevesinde olacaktır. Bu bağlamda ayetin lafızlarının mut’a nikahına delaleti, varit olan farklı kıraat ve rivayetlerin ayetin anlamına etkisi, ayetin neshedilip edilmediği ve bağlamın ayetin anlamına delaleti konularında fakihlerin çoğunluğu ile Şia-Caferiye’nin delilleri değerlendirilerek kastedilen mananın ne olduğu sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın çerçevesi, Nisâ: 4/24. ayetin ilgili kısmı olup, amacı da bu kısmı karşılaştırmalı bir yöntemle daha anlaşılır kılmaya çalışmak olacaktır. Çalışmada Mut’a’nın tarihçesi, ilgili kavramları, geçerlilik şartları, nikahla benzer ve farklı yönleri, hukuki açıdan mut’a ve benzeri meselelere girilmeyecektir. Zira bu konuları ele alan birçok makale yazılmıştır.