Halku’l-Kur’ân ve Rü’yetullah konuları bağlamında İbnü’l-Mülakkın’ın Buhârî’nin bab başlıklarına yaklaşımı

Abstract

Kur’an’ın yaratılmış olup olmadığı (Halku’l-Kur’ân) ve Allah’ın görülüp görülemeyeceği (Rü’yetullah), ilk dönemlerden bu yana tartışılan önemli kelam konularının başında gelmektedir. Bu konular özellikle siyasî ve sosyal anlamda âlimlerin gündeminde olduğu gibi, toplumu da itikadî yönden derinden etkilemiştir. Ehl-i Sünnet âlimleri ile özellikle Mu’tezile arasında sert tartışmalara sebep olan bu konular, hadis şârihlerinin de ilgisini çekmiş ve bunun sonucu olarak şerhlerde bu meselelere yer verilmiştir. Bu çalışmada, Buhârî’nin el- Câmi‘u’s-Sahîh’i üzerine İbnü’l-Mülakkın’in (ö.804/1401) oldukça hacimli olan et-Tavzîh adlı şerhi çerçevesinde konuya yaklaşımı ele alınmaya çalışılmıştır. Araştırma, genel olarak hadis şârihlerinin kelam konularına nasıl yaklaştıklarına dair bir fikir verme çabasını da barındırmaktadır. Hadis şârihleri, kendi dönemlerindeki siyasi ve sosyal şartlardan etkilendikleri gibi, takip ettikleri mezhep ve ekollerin görüşlerini de dikkate almışlardır.