Halk Türkülerinin İçinde Varlığını Sürdüren Şiddet Çağrışımlı İfadeler

Abstract

Şiddet; fiziksel, psikolojik, bireysel ve toplumsal boyutları ile ele alınması gereken bir olgudur. İnsan, yaşamı boyunca şiddetin farklı boyutları ile karşılaşmaktadır. Şiddet, doğuştan gelen bir davranış biçimi olmasından ziyade sonradan öğrenilen davranışlardır. Psikolojik sorunlar dışında, aile, arkadaş, kitle iletişim araçları şiddetin öğrenilmesine, kanıksanmasına ve yayılmasına etken ortamlardır. Yani insanlar diğer davranışlar gibi şiddeti de içinde bulundukları ortamdan öğrenirler ve kültürel bir miras gibi sonraki kuşaklara aktarabilirler. Toplumun yaşam biçimine, duygularının dışa vurumuna ilişkin önemli ipuçları veren halk türküleri de nesilden nesile, kulak yoluyla aktarılarak öğrenilir. Türkü sözlerinde yer alan şiddet çağrışımlı ifadeler de öğrenilen ve sonraki kuşaklara aktarılan unsurlardır. Bu durum şiddet çağrışımlı ifadelerin müzik aracılığıyla sürekliliğin sağlanmasına, zaman içinde tekrar edilme sıklığına bağlı olarak kanıksanmasına, normalleşmesine ve toplumda kabul gören ifadeler haline dönüşmesine vesile olabilir. Bu çalışmada, TRT Halk müziği repertuvarında yer alan, sözlerinde şiddet çağrışımlı ifadeler içeren türküler, betimsel tarama modeline göre ele alınmıştır. Şiddet çağrışımlı ifadelerin tespit edildiği 1406 halk türküsü; türüne, bölgesine, şiddet boyutlarına ve şiddet çağrışımı içeren ifadelere göre incelenmiştir. Şiddet çağrışımlı ifadeler, salt kelime anlamıyla değil, türkülerin ifade ettiği bütünsel ve genel anlam odaklı olarak değerlendirilmiş, bu kapsamda yapılan detaylı incelemeler sonucunda şiddet çağrışımlı ifadelerin her türküde farklı şiddet boyutlarını ifade ettiği tespit edilmiştir.