Şırnak-Uludere Bölgesinde Yaygın Olarak Bulunan Asfaltitlerden Doğal Hümik Asit Elde Edilebilirliğinin İncelenmesi

Abstract

Şırnak ve çevresinde önemli miktarlarda bulunan asfaltitlerin, fiziksel ve kimyasal özellikleri kömüre yakındır. Fakat oluşum kaynakları ve kimyasal süreçler nedeniyle kömürden farklıdır. Asfaltitler, tektonizmayla sıvı haldeki petrolün kendi konumundan ayrılarak başka konumlara yerleşip, jeolojik süreçler boyunca kimyasal reaksiyonlarla sertleşip, katı faza dönüşmüştür. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ısınma ihtiyacının çoğu asfaltitlerden karşılanmaktadır. Ancak, düşük ısıl değeri, yüksek oranlarda kül, kükürt ve nem içeriği sahip olmalarıyla kalorisi düşük ve hava kirliliğine olumsuz etki etme potansiyeli yüksek hammaddedir. Yapısında azot ve sulu ortamda yavaş çözünen hümik asit bulunmakta ve toprak güçlendirici olarak kullanılabilir. Bu çalışmada, Uludere ilçesinde bulunan maden rezervinden alınan asfaltit numunelerinin içeriğinden doğal hümik asitin elde edilmesine yönelik araştırmalar yapılmıştır. Numuneler ile yapılan deneylerde optimal humik asit kazanma verimine yönelik, pH değişimleri sıcaklık değişimleri, karıştırma sürelerinin değişimleri, KOH ve HCI çözeltisindeki çöktürmenin etkileri incelenmştir. Buna göre Uludere bölgesi numunesinden sıcaklık deneyleri ile yapılan çalışmalar sonucunda en yüksek % 33,95 verimle doğal hümik asit elde edilmiştir.