KADIN KOOPERATİFLERİNE BETİMSEL BİR YAKLAŞIM: ŞIRNAK KADIN ELİ ÜRETİM VE İŞLETME KOOPERATİFİ

Abstract

Kadın kooperatifleri son yıllarda kadının güçlenmesi, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ile mücadele, kadın yoksulluğunu azaltma, sürdürülebilir kalkınma, kırsal ve yerel kalkınmaya bağlamında akademik çalışmaların ilgisini çekmektedir. Mevcut literatürde farklı disiplinler ekseninde yapılan akademik çalışmaların ortak sonuçlarından biri kooperatifçiliğin kadınlara istihdam yaratma, ev eksenli emeği ücretli emeğe dönüştürme, özgüven kazandırma, eğitim, bilinçlenme ve farkındalık kazandırma gibi kazanımlar sağladığıdır. Buna göre bu çalışmanın konusu Şırnak ili merkezinde faaliyet yürüten Şırnak Kadın Eli Üretim ve İşletme Kooperatifi’ne mensup kadınların kooperatifçilik deneyimleridir. Çalışmanın amacı, kooperatife üye ya da ortak olan kadınların kooperatifçiliğe dair deneyimlerinden yola çıkarak olumlu-olumsuz değişimler ve eğer varsa ekonomik, toplumsal, bireysel ve psikolojik kazanımlarını görünür kılmaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenolojik yaklaşım ve durum çalışması yaklaşımları bir arada kullanılmaktadır. Çalışmanın örneklemi kooperatife üye ya da ortak olan 7 kadından oluşmaktadır. Katılımcılarla yarı-yapılandırılmış soru formu aracılığıyla yüz yüze derinlemesine mülakatlar yapılmış olup, veriler tematik ve betimsel analiz tekniği ile yorumlanmıştır. Çalışmanın sonunda kooperatife dahil olmanın kadınlara ekonomik katkılardan çok sosyal ve bireysel katkılar sağladığı ve kooperatif faaliyetlerinin kapsayıcılığının ve etkisinin arttırılmasının gerektiği sonucuna varılmıştır. Şırnak’ı da içine alan TRC-3 Bölgesi’ne mensup diğer illerdeki kadın kooperatiflerine dair daha önce hiçbir akademik çalışmanın yapılmamış olması da bu çalışmayı önemli kılarak literatüre katkı yapacağı öngörülmektedir. Çalışma için gerekli etik kurul onayı alınmıştır.