Takva Kavramının Psiko-Sosyal Boyutları: Dinî Antropolojinin Benlik ve Sosyalleşme Dinamikleri Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Bu çalışmada insanın benlik, kimlik ve kendilik tasavvurunun kurucu bir ilkesi olarak takva kavramı incelenmiştir. Takva, Müslüman düşüncesinin önemli dini-akidevî kavramlarından biri olduğu için muhtelif dinî meseleler bağlamında çokça işlenmiş, hakkında önemli bir literatür oluşmuştur. Çalışmamızda mevcut literatüre ek olarak takva mefhumunun psiko-sosyal hikmetlerinin açığa çıkarılması temel amaç olarak benimsenmiştir. Literatür taraması yöntemi ile gerçekleştirilen araştırmada sonuç olarak takvanın bireysel açıdan, insanın teolojik dil ve birikim vasıtası ile kendi benliğini inşa etmesine dayanak oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda dingin bir benliğin mihveri olan takva erdeminin toplumsal açıdan da insanın, diğer insanlarla ilişkilerini medeni ta’arrufa göre sevk ve idare etmesini, türsel eşitlik düşüncesi ile farklı dil ve renklere sahip insanlara karşı hoşgörülü olmasını, hamiyyetini takva ile taçlandırmasını, inanç meselelerinde başka insanların hür kanaatlerine yönelik hükümleri ahirete bırakmasını; kimsenin dinine, inancına, rengine veya milliyetine hakaret etmemesini gerektirdiği sonucuna varılmıştır.